Wewnątrz samego domu, w stajni i wozowni, Pełno znajdziesz rynsztunków, jak w starej zbrojowni. Pod dachem wiszą cztery ogromne szyszaki, Ozdoby czół marsowych: dziś Wenery ptaki, Gołębie, w nich gruchając karmią swe pisklęta. W stajni kolczuga wielka nad żłobem rozpięta I pierścieniasty pancerz służą za drabinę, W którą chłopiec zarzuca źrebcom dzięcielinę. W kuchni kilka rapierów kucharka bezbożna Odhartowała, kładąc je w piec zamiast rożna; Buńczukiem, łupem z Wiednia, otrzepywa żarna: Słowem, wygnała Marsa Ceres gospodarna I panuje z Pomoną, Florą i Wertumnem Nad Dobrzyńskiego domem, stodołą i gumnem.
Ale dziś muszą znowu ustąpić boginie: Mars powraca.
O świcie zjawił się w Dobrzynie Konny posłaniec; biega od chaty do chaty, Budzi jak na pańszczyznę; wstają szlachta braty, Napełniają się ciżbą zaścianku ulice, Słychać krzyk w karczmie, widać w plebaniji świĂŠce; Biegą; jeden drugiego pyta, co to znaczy, Starzy składają radę, młódź konie kulbaczy, Kobiety zatrzymują, chłopcy się szamocą, Rwą się biec, bić się, ale nie wiedzą, z kim, o co? Muszą chcąc nie chcąc zostać. W mieszkaniu plebana Trwa rada długa, tłumna, strasznie zamieszana, Aż nie mogąc zdań zgodzić, na koniec stanowi Przełożyć całą sprawę ojcu Maciejowi.
Siedemdziesiąt dwa lat liczył Maciej, starzec dziarski, Niskiego wzrostu, dawny konfederat barski. Pamiętają i swoi, i nieprzyjaciele Jego damaskowaną krzywą karabelę, Którą piki i sztyki rzezał na kształt sieczki I której żartem skromne dał imię R ó z e c z k i. Z konfederata stał się stronnikiem królewskim I trzymał z Tyzenhauzem, podskarbim litewskim; Lecz gdy król w Targowicy przyjął uczestnictwo, Maciej opuścił znowu królewskie stronnictwo, I stąd to, że przechodził partyi tak wiele, Nazywany był dawniej K u r k i e m n a k o ś c i e l e, Że jak kurek za wiatrem chorągiewkę zwracał. Przyczynę zmian tak częstych na próżno byś macał: